Bilgilendirme notu. Bu yazı, kamuya açık tebliğ metinlerine dayanan genel bir özettir; vergi görüşü ya da bağlayıcı yorum değildir. Kendi işletmenizin mükellefiyet türü, defter usulü ve belge düzenine göre durumunuz farklılaşabilir. Uygulamaya geçmeden önce mutlaka mali müşavirinize danışın ve güncel metinleri ebelge.gib.gov.tr üzerinden doğrulayın.
e-dönüşüm başlığı restoran sahipleri için genellikle üç kavramın birbirine karışmasıyla başlar: e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve e-Adisyon. Üçü farklı belgelerdir, farklı mükellef gruplarını ilgilendirir ve zorunluluk tarihleri birbirinden bağımsızdır. Aşağıda önce kavramları ayırıyoruz, sonra 2026 itibarıyla değişen noktaya geliyoruz.
Üç kavram, üç farklı belge
| Belge | Kime düzenlenir | Kısaca |
|---|---|---|
| e-Fatura | Vergi mükellefi olan alıcılara | Kâğıt faturanın elektronik karşılığı; alıcı da sistemde kayıtlı olmalıdır |
| e-Arşiv Fatura | Vergi mükellefi olmayanlara ve e-Fatura kullanıcısı olmayan mükelleflere | Elektronik ortamda düzenlenir, alıcıya kâğıt/elektronik olarak iletilebilir |
| e-Adisyon | Hizmet işletmelerinde masaya/müşteriye | Kâğıt adisyonun elektronik hâli; faturanın ya da ÖKC fişinin yerine geçmez |
Bir restoran için pratik karşılığı şudur: misafirinize kestiğiniz belge genellikle ÖKC (yeni nesil yazarkasa) fişi ya da faturadır. Adisyon ise bu belgeden önce gelen, hesabın dökümünü gösteren ara belgedir.
e-Adisyon: sanıldığı gibi herkese zorunlu değil
En sık karşılaştığımız yanlış anlama burada. 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği e-Adisyon uygulamasının çerçevesini çizer; ancak tebliğ, tüm restoran ve kafeler için genel bir geçiş zorunluluğu getirmez.
Tebliğdeki yapı özetle şöyledir: e-Adisyon uygulamasına geçiş, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yazılı olarak bildirilen mükellefler için zorunludur. Bildirimde belirtilen süre içinde geçiş yapılması gerekir. Bildirim almamış bir işletme ise uygulamaya isteğe bağlı olarak dâhil olabilir.
Bunun işletme için anlamı net: bugün elinizde GİB'den gelmiş yazılı bir bildirim yoksa, e-Adisyon'a geçmek bir zorunluluk değil, tercihtir. Ancak bildirim geldiğinde hazırlıksız yakalanmamak için sisteminizin bu belgeyi üretebilecek altyapıya sahip olması değerlidir.
2026'da değişen: e-Arşiv Fatura tutar eşiği
31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 589 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, 509 Sıra No.lu Tebliğ'de değişiklik yaparak e-Arşiv Fatura tarafında uygulama koşullarını yeniden düzenledi. Restoranları ilgilendiren üç başlık öne çıkıyor:
1. e-Arşiv Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflerde tutar eşiği aranmaması. Düzenlemeyle birlikte, e-Arşiv Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan mükellefler bakımından 1/1/2026 tarihinden itibaren belirli bir tutar eşiğinin altında kalma koşulu aranmaması öngörülüyor. Önceki uygulamada belirli tutarların üzerindeki satışlar için GİB portalı üzerinden e-Arşiv Fatura düzenleme yükümlülüğü söz konusuydu; değişiklikle eşik esaslı yaklaşım bu mükellef grubu için kaldırılmış oluyor.
2. Basit usul ve işletme hesabı esasında süre uzatımı. Aynı düzenlemeyle, basit usulde vergilendirilen ve işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için uygulama başlangıcı 1/1/2027 tarihine ertelendi. Küçük ölçekli pek çok kafe ve büfe bu gruba girebilir; hangi grupta olduğunuzu mali müşaviriniz netleştirir.
3. ÖKC fişiyle belgelenen satışların kapsam dışı olması. Düzenlemede, ödeme kaydedici cihaz (yazarkasa) fişiyle belgelenen satışların bu kapsamda değerlendirilmediği belirtiliyor. Restoranların büyük bölümü için pratik sonuç budur: misafire yazarkasa fişi kesiyorsanız, söz konusu satış bu yükümlülüğün konusu değildir.
Peki bu sizi nasıl etkiliyor?
Kendi durumunuzu anlamak için sırasıyla şu soruları cevaplayın:
- Misafire hangi belgeyi veriyorsunuz? Ağırlıklı olarak ÖKC fişi mi, fatura mı?
- Fatura talebi ne sıklıkla geliyor? Kurumsal müşteri, toplantı ve organizasyon yoğunluğunuz varsa fatura tarafı sizin için daha önemlidir.
- Defter usulünüz nedir? Bilanço esası mı, işletme hesabı esası mı, basit usul mü?
- e-Fatura veya e-Arşiv uygulamalarına kayıtlı mısınız? Kayıtlıysanız yukarıdaki eşik tartışması sizi zaten farklı biçimde ilgilendirir.
- GİB'den e-Adisyon bildirimi aldınız mı? Aldıysanız bildirimdeki süreye bakın.
Bu beş sorunun cevabını yazıp mali müşavirinize götürmek, konuyu netleştirmenin en kısa yoludur.
Hazırlık kontrol listesi
- Mükellefiyet türünüzü ve defter usulünüzü yazılı olarak netleştirin.
- e-Fatura / e-Arşiv kayıt durumunuzu mali müşavirinizle teyit edin.
- Yazarkasanızın (ÖKC) marka, model ve servis bilgisini güncel tutun.
- Menü ve ürün kartlarındaki KDV oranlarının doğruluğunu kontrol edin; belge düzeninin en sık hata kaynağı budur.
- Adisyon sisteminizin belge tarafında hangi yöntemleri desteklediğini öğrenin.
- GİB'den gelen yazılı bildirimleri arşivleyin; süreler bildirim tarihinden işler.
- Değişiklikleri takip edin: tebliğler yıl içinde güncellenebilir.
Sistem tarafında ne yapmak gerekir?
e-dönüşüm bir yazılım özelliği değil, bir belge düzenidir. Adisyon sisteminizin buradaki rolü, doğru veriyi doğru biçimde üretmektir:
- Ürün bazında doğru KDV oranı tutmak
- Satışı kanalına ve ödeme tipine göre ayrıştırmak
- İkram, iptal ve iskontoyu belge tutarına doğru yansıtmak
- Yazarkasa ve belge entegrasyonlarıyla tutarlı çalışmak
Bu dördü sağlandığında, mevzuat tarafındaki her değişiklik sizin için bir ayar meselesine indirgenir; veriyi yeniden toplamak gerekmez.
Kaynaklar
- 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve e-Belge uygulamalarına ilişkin güncel metinler: ebelge.gib.gov.tr
- 589 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği — 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete: resmigazete.gov.tr
- Tebliğ değişikliklerine ilişkin meslek mensubu özetleri için TÜRMOB sirkülerleri: turmob.org.tr
Yukarıdaki kaynaklar birincil metinlerdir; bu yazıdaki özet ile metinler arasında fark görürseniz metin esastır. Uygulama kararınızı mali müşavirinizle birlikte alın.